વારંવાર પગમાં ઘા થવા ડાયાબિટીસના શરૂઆતી 3 લક્ષણો તરફ છે ઇશારો, બચાવની 7 ટિપ્સ

Diabetes Symptoms in Legs: ભારતમાં અનેક લોકો ડાયાબિટીસથી ગ્રસ્ત છે. ડાયાબિટીસના દર્દીઓની સંખ્યામાં વધારાનું સૌથી મોટું કારણ લોકો પાસે ડાયાબિટીસના લક્ષણો અને બચાવ અંગે જાણકારીનો અભાવ પણ છે. આ અજ્ઞાનતાને દૂર કરવા માટે ઇન્ટરનેશનલ ડાયાબિટીસ ફેડરેશન (International Diabetes Federation) દ્વારા હાલમાં જ વર્લ્ડ ડાયાબિટીસ ડે (World Diabetes Day)નું સેલિબ્રેશન કરવામાં આવ્યું હતું. વર્ષ 2022ની થીમ પણ ડાયાબિટીસ એજ્યુકેશન સુધી પહોંચ (Access to diabetes education 2021-23) રાખવામાં આવી છે.

ડાયાબિટોલોજીસ્ટ-એન્ડોક્રિનોલોજીસ્ટ અને કન્સલ્ટન્ટ ફિઝિશિયન ડોક્ટર અર્પણ ભટ્ટાચાર્યા (Dr. Arpan Bhattacharya, Diabetologist and Endocrinologist) અનુસાર, જ્યારે ડાયાબિટિક પેશન્ટ્સને હાઇપરટેન્શનની બીમારી પણ થઇ જાય છે તે સમયે અલ્સર ખાસ કરીને ફૂટ અલ્સર (Foot Ulcers in diabetes) થઇ શકે છે. સાથે જ આ ફૂટ અલ્સર ગંભીર પણ બની શકે છે.

(તસવીરોઃ પિક્સાબે.કોમ, ફ્રિપિક.કોમ)

​ડાયાબિટીસ શું છે?

ડોક્ટર અર્પણ (Dr. Arpan Bhattacharya)ના જણાવ્યા અનુસાર, ડાયાબિટીસ એક ક્રોનિક મેટાબોલિક ડિસ્ઓર્ડર છે, જેમાં બ્લડશુગર હાઇ રહે છે. તેને ડાયાબિટીસ મેલિટસ (Diabetes Mellitus) પણ કહેવામાં આવે છે. ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસમાં તમારાં લોહીમાં શુગરને નિયંત્રિત કરતા ઇન્સ્યૂલિન હોર્મોનનું ઉત્પાદન ઘટી જાય છે અથવા તેના પ્રત્યે અસંવેદનશીલ થઇ જાય છે. જેના કારણે લોહીમાં ગ્લૂકોઝ વધવા લાગે છે.

​હાઇપરટેન્શન શું છે?

બ્લડપ્રેશર વધી જાય તેને હાઇપરટેન્શન કહેવામાં આવે છે. આ બીમારીમાં લોહી શરીરની અંદર સામાન્યથી વધુ પ્રેશરની સાથે સર્ક્યુલેટ થવા લાગે છે. જેના કારણે ધમનીઓની દીવાલો અને અંગો પર વધારે દબાણ થાય છે. ડોક્ટર અનુસાર, જ્યારે તમારું બ્લડપ્રેશર લેવલ 130/80 mmHgથી વધી જાય તો તેને હાઇ બ્લડપ્રેશર કહેવામાં આવે છે.

​ડાયાબિટીસ-હાઇપરટેન્શનથી પગમાં અલ્સર

હાઇ બીપીની બીમારી પેરિફેરલ વસ્ક્યૂલર ડિઝિઝ (Peripheral Artery Disease)નું જોખમ વધારે છે, જે ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં ઘણીવાર જોવા મળે છે. પગમાં અલ્સર હોવાનું આ બીમારીનું જાણીતું કારણ બને છે. આ બીમારીમાં પગ સુધી ઓક્સિજન અને પોષણ ઓછું પહોંચે છે. વળી, સેલ્સ ટોક્સિન્સને દૂર કરવાનું કામ પણ મંદ થઇ જાય છે, જેના કારણે પગમાં અલ્સર એટલે કે, જખમ થવા લાગે છે.

​પગમાં અલ્સર થવાના અન્ય કારણો

ડોક્ટર અર્પણ અનુસાર, 130/80 mmHgથી વધારે બ્લડપ્રેશર એન્ડોથેલિયલ ઘા બનાવી શકે છે, જે પગના અલ્સરનું સ્વરૂપ લઇ શકે છે. ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં ખાસ કરીને ધમનીઓની એથેરોસ્કલેરોસિસ બીમારીના કારણે ફૂટ અલ્સર બને છે.

​ફૂટ અલ્સરના 3 લક્ષણો

-3-

UPMC યુનિવર્સિટી અનુસાર, પહમાં અલ્સર થવાના 3 સૌથી મુખ્ય લક્ષણ (Diabetic Foot Ulcer Symptoms) જોવા મળે છે, જેમાં પગ, તળિયા અથવા અંગૂઠા પર દર્દ અથવા સોજા સામેલ છે. જો તમારાં પગના ઘા લાંબા સમય સુધી ઠીક નથી થઇ રહ્યા તો તે ફૂટ અલ્સર કહેવામાં આવે છે.

​ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે 7 ટિપ્સ

-7-

ડોક્ટર અર્પણ ભટ્ટાચાર્ય (Dr. Arpan Bhattacharya) અનુસાર, જો ડાયાબિટીસ અને હાઇપરટેન્શનમાં ફૂટ અલ્સરથી બચવું હોય તો આ 7 ટિપ્સ અજમાવો.

  • તમારાં બ્લડશુગર લેવલને નિયમિત રીતે ચેક કરો
  • બ્લડપ્રેશરને કંટ્રોલમાં રાખો
  • સ્મોકિંગ અને આલ્કોહોલથી દૂર રહો
  • કોલેસ્ટ્રોલને હાઇ ના થવા દો
  • યોગ્ય ફિટિંગના જૂતા અને મોજા પહેરો
  • રેગ્યુલર મેડિકલ ચેકઅપમાં ડોક્ટર પાસે તમારાં પગની તપાસ પણ કરાવો
  • પગના નખ કાપતી વખતે સાવધાની રાખો જેથી ઇજા કે કટ ના થાય

નોંધઃ આ લેખ માત્ર સામાન્ય જાણકારી માટે છે, તે કોઇ પણ પ્રકારે દવા કે ઇલાજનો પર્યાય હોઇ શકે નહીં. વધુ માહિતી માટે તમારાં ડોક્ટરનો સંપર્ક કરો.

Source link