ન્યુમોનિયા માં બદલાઇ જાય છે હોઠ+નખનો રંગ, આ લક્ષણો જણાવશે કે ફેફસામાં પરૂ જામી ગયું છે

World Pneumonia Day 2022: 2009થી દર વર્ષે 12 નવેમ્બરના રોજ વર્લ્ડ ન્યુમોનિયા ડે (World Pneumonia Day) ઉજવવામાં આવે છે. વિશ્વમાંથી ન્યુમોનિયા બીમારીને જડથી દૂર કરવાના હેતુથી ગ્લોબલ કોએલિશન અગેઇન્સ્ટ ચાઇલ્ડ ન્યુમોનિયા એ પ્રથમ વર્લ્ડ ન્યુમોનિયા ડે ઉજવ્યો હતો. WHO અનુસાર, 2019માં 7,40,180 બાળકોના મોત માત્ર ન્યુમોનિયા ના કારણે થયા હતા. તેથી ન્યુમોનિયા ઇન્ફેક્શનના લક્ષણો, કારણો અને રોકથામને લઇને જાગૃતિ ફેલાવવી ખૂબ જ જરૂરી છે.

ન્યુમોનિયા (Pneumonia Causes) મોટાંભાગે બાળકોને થતું ઇન્ફેક્શન છે, પરંતુ તે કોઇ પણ ઉંમરના લોકોને થઇ શકે છે. ન્યુમોનિયા ખતરનાક હોવાનું એક કારણ એ પણ છે કે, આ બીમારી વાયરસ, બેક્ટેરિયા અને ફંગસ ત્રણેયના કારણે થઇ શકે છે. તેથી તે નાના બાળકો માટે જીવલેણ સાબિત થઇ શકે છે. CDC અનુસાર, ઓમિક્રોન વાયરસ SARS-CoV-2, ઇન્ફ્લૂએન્ઝા અને આરએસવી વાયરસ પણ ન્યુમોનિયા નું કારણ બની શકે છે.

(તસવીરોઃ પિક્સાબે.કોમ, ફ્રિપિક.કોમ)

​શરીર ઠંડુ પડી જવું છે પ્રથમ લક્ષણ

ઘણીવાર તાવને ન્યુમોનિયા નું સૌથી મુખ્ય લક્ષણ ગણવામાં આવે છે, પરંતુ શરીર અચાનક ઠંડુ પડી જાય તે પણ ન્યુમોનિયા નો મોટો સંકેત છે. માયો ક્લિનિક (Mayoclinic.org) અનુસાર, 65 વર્ષથી વધારે ઉંમરના વૃદ્ધો (pneumonia symptoms in older adults) અને કમજોર ઇમ્યૂનિટીવાળા લોકોમાં સામાન્યથી ઓછું શારિરીક તાપમાન પણ ન્યુમોનિયા નું લક્ષણ ગણાય છે.

​લક્ષણો વગર પણ બાળકોને થાય છે બીમારી

માયો ક્લિનિક (Mayoclinic.org) અનુસાર, નવજાત અને નાના બાળકોમાં ન્યુમોનિયા ના કોઇ લક્ષણ (Pneumonia in children without symptoms) જોવા ના મળે તે પણ શક્ય છે. આ સિવાય, તેઓને ન્યુમોનિયા ના કારણે ઉલટી, તાવ, ખાંસી, થાક અને શ્વાસ લેવામાં પરેશાની પણ થઇ શકે છે.

​ફેફસામાં શું નુકસાન થઇ શકે છે?

WHO અનુસાર, ન્યુમોનિયા એક એક્યૂટ રેસ્પિરેટરી ઇન્ફેક્શન છે, જે સામાન્ય રીતે બેક્ટેરિયા અને વાયરસના કારણે થાય છે. આ ફંક્શનના કારણે વિશ્વમાં સૌથી વધુ બાળકોના મોત થાય છે. જો કે, તે કોઇ પણ ઉંમરે બીમાર કરી શકે છે. આ ઇન્ફેક્શનમાં એક અથવા બંને ફેફસાની થેલીમાં પરૂ અથવા તરલ પદાર્થ ભરાઇ જાય છે, જેમાં શ્વાસ એકઠો થાય છે. તેના કારણે શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી થઇ શકે છે.

​બેક્ટેરિયલ ન્યુમોનિયા માં હોઠ પર લક્ષણો

Johns Hopkins અનુસાર, ન્યુમોનિયા માં જોવા મળતા લક્ષણો તેના ઉપર નિર્ભર કરે છે કે, ફેફસામાં ઇન્ફેક્શન બેક્ટેરિયાના કાણે થયું છે કે પછી વાયરસ અથવા ફંગસના કારણે. બેક્ટેરિયલ ન્યુમોનિયા ના કેટલાંક હળવાથી ગંભીર લક્ષણો નીચે મુજબ હોઇ શકે છે –

  • હોઠ અથવા આંગળીના નખ વાદળી થઇ જવા
  • તાવ
  • ખાંસીની સાથે ગ્રીન, પીળા અથવા લોહીવાળા ગળફા
  • ભૂખ ના લાગવી
  • પરસેવો વળવો
  • એનર્જીની ઉણપ
  • શ્વાસોશ્વાસ ઝડપી થવા
  • નસ ઝડપથી ચાલવી
  • ઠંડી લાગવી
  • છાતીમાં દુઃખાવો

​વાયરલ ન્યુમોનિયા ના લક્ષણો

વાયરલ ન્યુમોનિયા ના શરૂઆતી લક્ષણો બેક્ટેરિયાના કારણે થતા ન્યુમોનિયા ની માફક જ થાય છે, જેની સાથે નીચે આપેલા સંકેતો પણ મળી શકે છે –

  • માથાનો દુઃખાવો
  • ગંભીર રીતે શ્વાસ ફૂલાઇ જવો
  • મસલ્સમાં દુઃખાવો
  • કમજોરી
  • ખાંસી આવવી વગેરે

​આપમેળે ન્યુમોનિયા નું નિદાન

JOHNS HOPKINS અનુસાર, ડોક્ટર ન્યુમોનિયા ની તપાસ કરાવવા માટે ચેસ્ટ-એક્સરે, બ્લડ ટેસ્ટ, ગળફાની તપાસ, ચેસ્ટ સિટી સ્કેન, બ્રોન્કોસ્કોપી વગેરે મેડિકલ ટેસ્ટ કરાવી શકે છે. આ સિવાય પલ્સ ઓક્સીમીટરથી પણ તેના ઇન્ફેક્શન વિશે જાણકારી મળી શકે છે, જેનો ઉપયોગ તમે ઘરે પણ કરી શકો છો. પલ્સ ઓક્સિમીટર તમારાં લોહીમાં ઓક્સિજનનું લેવલ દર્શાવે છે જે ન્યુમોનિયા ના કારણે ઘટી જાય છે.

​શું ન્યુમોનિયા થી બચી શકાય છે?

WHO અનુસાર, ન્યુમોનિયા ને અટકાવવા (Pneumonia Prevention) બાળકોમાં વેક્સિન લગાવવી, હાથની સાફ-સફાઇ રાખવી, વાયુ પ્રદૂષણને ઘટાડવાના ઉપાય અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવી શકાય છે. બાળકોને ન્યુમોનિયા થી બચાવવા માટે શરૂઆતના 6 મહિનામાં માતાનું દૂધ પીવરાવો. આ તેની નેચરલ ઇમ્યૂનિટીને વધારવા માટે જરૂરી છે.

​ન્યુમોનિયા નો રિકવરી રેટ

ન્યુમોનિયા નો ઇલાજ દર્દીના શરીર અને ફેફસાના સ્વાસ્થ્ય પર નિર્ભર કરે છે. કેટલાંક લોકોને માત્ર 7થી 12 દિવસના આરામ કરવાથી જ રાહત મળી જાય છે, તો કેટલાંક દર્દીઓને રિકવર થવામાં 6 મહિનાનો સમય પણ લાગી જાય છે. ડોક્ટર ન્યુમોનિયા નો ઉપચાર કરવા માટે એન્ટીબાયોટિક્સ દવાઓનું સેવન કરવાની સલાહ આપે છે.

નોંધઃ આ લેખ માત્ર સામાન્ય જાણકારી માટે છે, તે કોઇ પણ પ્રકારે દવા કે ઇલાજનો વિકલ્પ હોઇ શકે નહીં. વધુ માહિતી માટે તમારાં ડોક્ટરનો સંપર્ક કરો.

Source link